Niejadowite pająki - koliściakowate (Uloboriadae) 19.08.2021

Czy każdy pająk jest jadowity?

Bardzo często spotykamy się z różnymi opiniami. Jedni twierdzą, że „wszystkie pająki są jadowite” inni natomiast mówią, że „nie każdy pająk jest jadowity” mając na myśli, że nie każdy pająk jest w stanie przebić się przez ludzką skórę lub to, że nie jest w stanie wyrządzić człowiekowi „krzywdy” (w domyśle chodzi o objawy oraz inne następstwa ukąszenia*).

Które stwierdzenie jest bliższe prawdy? Jak zazwyczaj to bywa, „ta” leży pośrodku. W tym tekście skupimy się głównie na obaleniu mitu (a nawet powiedziałbym, że bzdury) o tym, że „KAŻDY pająk jest jadowity”.Otóż... Spośród około pięćdziesięciu tysięcy opisanych gatunków pająków (Araneae) - 339 gatunków jest całkowicie pozbawionych gruczołów jadowych. Dokładniej mówiąc, mowa o całej rodzinie Uloboridae (opisanych 20rodzajów, pod które podlega 284 gatunki na dzień 07.01,2026)

Prawdopodobnie w waszych głowach pojawiają się dwa pytania.

1) -Jeżeli pająki nie posiadają jadu to, w jaki sposób polują? 

Oraz

2) -Czy te pająki występują w Polsce?

Odpowiadając:

1) Pająki pozbawione gruczołów jadowych polują na ofiary przy pomocy sieci łownej**. Kiedy nieszczęśnik trafi w pajęczynę, pająk owija go starannie dwoma typami pajęczyny. Jednym, który później ulega strawieniu wraz z ofiarą i wraz z nią jest również przez pająka zjadany i drugim nie trawiennym, doprowadzając tym do pęknięcia w najsłabszym punkcie oskórka ofiary. Oskórek zdobyczy nie ma szans pod naciskiem pajęczego całuna. Następnie drapieżnik opluwa ofiarę enzymami trawiennymi, rozpoczynając proces trawienia zewnętrznego (trawienie zewnątrzkomórkowe). Kiedy ofiara wydali z siebie płyny oraz miękkie narządy wewnętrzne, pająk przy pomocy żołądka ssącego, bezdotykowo zasysa mokrą zawartość ofiary, wraz z pierwszym "trawiennym" typem pajęczyny. Oprzęd z sieci (ten nie trawienny) , w którą jest zawinięta ofiara, nie dopuszcza do zassania mikro-kawałków pancerza chitynowego oraz grubszych elementów oskórka a szczeciny włoskowe znajdujące się na stępie palpalnym (człony nogogłaszek) pająka prawdopodobnie chronią samego drapieżnika przed „zbryzganiem się” własnymi enzymami trawiennymi.

Być może właśnie umiejętność opluwania ofiar*** kwasami żołądkowymi oraz oplatanie ich w ciasne całuny miażdżące, doprowadziła ewolucyjnie Uloboridae do utraty gruczołów jadowych, gdyż jak od dawna wiadomo — natura nie lubi inwestować w narządy zbędne.

2) W Polsce również występują 3 gatunki, pająków całkowicie pozbawionych gruczołów jadowych. Są to:-Hyptiotes paradoxus-Uloborus walckenaerius oraz zadomowiony już-Uloborus plumipes

Streszczając:

• Czy każdy pająk jest jadowity? - Nie. Mniej niż jeden procent  pająków ze wszystkich opisanych gatunków, jest całkowicie pozbawiony gruczołów jadowych.

• Czy pająki niejadowite występują w Polsce? - Tak, występują. Są to trzy gatunki z rodziny Uloboridae.

-Hyptiotes paradoxus

-Uloborus walckenaerius

-Uloborus plumipes